Proqramlaşdırma

HTTP

HTTP nədir?

HTTP mətnlə yazılan sadə müqavilədir. İstəkdə üsul, ünvan və başlıqlar var. Cavabda status kodu, başlıqlar və bəzən gövdə var. 1991-ci ildə ilk sadə forması çıxıb. İndi işlənən əsas xətt HTTP/1.1 və HTTP/2-dir. HTTP/3 isə əlaqəni başqa nəqliyyatla aparır. HTTPS eyni qaydanın şifrəli yoludur. Onu SSL səhifəsi ayrıca deyir.

HTTP nə üçün istifadə olunur?

HTTP səhifə, şəkil, JSON və fayl daşımaq üçündür. Brauzer, telefon tətbiqi və server eyni qaydanı oxuyur.

  • Səhifəni açmaq
  • Formanı göndərmək
  • API-dən JSON almaq
  • Faylı endirmək

HTTP ilə nə etmək olar?

HTTP ilə ünvan istəyirsən və status alırsan. 200 tapıldığını, 404 ünvanın olmadığını, 500 serverin öz xətasını deyir. GET oxumaq üçündür. POST yeni məlumat göndərmək üçündür. HTTP özü məlumatı cədvəldə saxlamır.

HTTP öyrənmək çətindirmi?

Bir ünvanı açmaq asandır. Çətinlik üsulun seçimindədir. GET ilə silmə və ya ödəniş etmək olmaz, çünki həmin istək təkrar və ya əvvəlcədən çağırıla bilər. Başlıqda sirr daşımaq və ünvanı qarışdırmaq da buradadır.

Üstünlükləri və məhdudiyyətləri

Üstünlük: hər tərəf eyni qaydanı bilir, mətn oxunur, status səbəbi qısa deyir. Məhdudiyyət: köhnə HTTP şifrələmir. Şifrə HTTPS-in işidir. HTTP səhifənin gözəl görünüşü deyil. Görünüş HTML və CSS-dədir.

Əsas anlayışlar

İstək və cavab bir cütdür. Üsul nə etmək istədiyini deyir. Status nəticənin qısa nömrəsidir.

  • GET oxuyur
  • POST göndərir
  • 200 alındı
  • 404 ünvan yoxdur

Qısa nümunə

Bu, baş səhifəni oxumaq üçün sadə istəyin ilk sətirləridir. Host başlığı hansı saytın nəzərdə tutulduğunu deyir.

GET / HTTP/1.1
Host: nibrascode.com

Tez-tez verilən suallar

  • HTTP və HTTPS eynidir? Qayda eynidir. HTTPS həmin yolu şifrələyir.
  • GET ilə məlumat silinir? Olmaz. GET oxumaq üçündür. Silmə və ödəniş başqa üsuldur.
  • HTTP proqramlaşdırma dilidir? Xeyr. İstək və cavabın yazılış qaydasıdır.